लामो सयमदेखि विश्वकै पवित्र मानिएको भारतको धार्मिक राजधानीले हाल आएर पकान राज्यको रुपमा पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने प्रयास गर्दै आएको छ । यो सहर शाकाहारी स्वर्गको रुपमा परिणत भएसँगै यसलाई पकान राज्यको हैसियतबाट पर्यटकलाई आकर्षित गर्न लागेको हो । कम्तीमा पनि १८०० बीसीदेखि बसोबास हुँदै आएको वाराणसी पृथ्वीकै पुरानो बस्तीको रुपमा चिनिँदै आएको छ र विश्वकै १.२ अर्ब हिन्दुका लागि पवित्र मानिँदै आएको छ ।
प्रत्येक दिन मन्दिरको घण्ट बजेसँगै दसौँ हजार श्रद्धालुहरु सहरको ८८ ढुुंगाको घाटमा पाइला राख्छन् । यी घाटहरु गंगा नदीमा अवस्थित छन् । त्यहाँ नुहाएपछि उनीहरुले आफ्नो पाप पखालिने सोच बनाएका छन् । आफ्नो सन्तान वा नातेदार गुुमाएकाहरु वाराणसीको भुुइँमा शव जलाउने काम गर्छन् । यसो गर्दा भगवान शिवले कानमा सानो स्वरमा तारक मन्त्र सुनाउने भएकाले मृतकले तत्काल मोक्ष पाउने जनविश्वास छ ।
वाराणसी भारतको धार्मिक राजधानी सम्भवतः हुनसक्छ । तर यो स्थान खानकुराका पारखीलाई आकर्षित गर्ने खालको हाल सम्म पनि हुन सकेको छैन । खानेकुराका धेरैजसो पारखीहरु दिल्ली, कोलकाता तथा चेन्नइ धाउने गरेका छन् ।
२०११ देखि २०१६ सम्म प्रत्येक वर्ष मिचेलिनी स्टार प्राप्त गर्दै आएका सेफ विकाश खन्नाले म्यानहाटनमा ‘जुनुन’ नामको रेष्टुरेन्ट चलाएका थिए । उनले वाराणसीको एउटा मन्दिरमा खुवाइएको गहुँको पिठोको प्यानकेकले निकै नै मोहित बनाएको बताए । ‘मैले यसलाई आफ्नो म्यानहटनको किचेनमा बनाउन प्रयास गरेको छु । यसको स्वादले स्वर्गीय आनन्द दिन्छ,’ खन्नाले लोनली प्लानेटलाई २०२० मा बताएका थिए ।
एउटा यस्तो मुलुक जहाँ ८० प्रतिशत हिन्दु र २० प्रतिशत साकाहारी छन्, यिनिहरुका लागि मासुको विकल्पको रुपमा खासै केही पनि पाइँदैनन् । तर, वाराणसी साकाहारी भोजनका लागि निकै नै चर्चित स्थान बन्न थालेको छ । यहाँ पाइने सात्विक भोजनलाई मानिसहरुले अत्यन्त चाखलाग्दो बताएका छन् ।
परम्परागत रुपमा वाराणसीको रेष्टुरामा पश्चिमेली पर्यटक र मांसाहारी हिन्दु तिर्थालुलाई मांसाहारी भोजन नै पस्किने गरिन्थ्यो । सात्विक भोजन घरमा मात्रै सिमित थियो । तर २०१९ मा हिन्दु राष्ट्रवादी पार्टीको सरकारले सबै वाराणसी मन्दिर र सम्पदाका साइटको २५० मिटर भित्रको परिधिभित्र मासुको बिक्री र उपभोगमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।

यसले त्यहाँका रेष्टुराहरुलाई स्थानीय साकाहारी खाना राख्न प्रेरित ग¥यो र वाराणसीको घर घरमा थुप्रै पिँढिदेखि पुस्तान्तरण हुँदै आएको खानेकुराले क्रमशः रेष्टुरेन्टमा पनि स्थान पाउन थाल्यो जुन पर्यटकका लागि उपलब्ध थिएनन् ।

वराणसीमा साकाहारी भोजनको व्यापक उपलब्धताका कारण हाल मानिसहरु यहाँ खानाका लागि पनि जाने गरेका छन् ।

राकेश गिरी नामका एक व्यक्तिले भने, ‘वराणसीमा घुम्न आउनुको मेरो कारण भिन्न छ । म मृत्युको सामना गर्न वा आफ्नो आत्मा शुद्धिकरणका लागि यहाँ आएको होइन । म यो शहरमा पाइने उत्कृष्ट शाकाहारी भोजनको स्वाद लिन आएको हुँ । ’

‘म र मेरो परिवार थुप्रै पिढिँदेखि शुद्ध शाकाहारी हौँ । अण्डा पकाइने घरमा हामी पानी पनि पिउँदैनौं,’ गिरीले भने